Berichten

Dankbaar met kerst

Aardappelen

Kerstavond 1944. Het voedsel van de gaarkeuken had met voeding weinig te maken gehad. Kort voor spertijd werd er gebeld. Voor de deur stond de dominee met een zakje aardappelen. Echte aardappelen. Mijn moeder deed open en de tranen schoten in haar ogen. ‘Dank u wel’ was het enige dat ze uit kon brengen. Direct begon zij de aardappelen te schillen en te koken. We hebben gesmuld. De volgende dag ontstak zij drie kaarsenstompjes in een groen boompje. De stompjes had ze zorgvuldig bewaard van het vorig jaar. Het was eerste kerstdag en mijn vader las het kerstevangelie uit de Bijbel voor. Ver boven ons dreunden de eskaders bommenwerpers op weg naar hun doelen in Duitsland. Oorlog houdt geen rekening met christelijke feestdagen.

Kindertijd

Deze ervaring uit mijn kindertijd komt altijd weer boven als het kerstavond is. Het best voelt het aan om deze avond in alle rust door te brengen. Geen herrie om me heen, gewijde muziek en soms een goed kerstverhaal om te lezen. Rust, warmte en een glas wijn. Dat zijn voor mij de ingrediënten waarmee ik mij voorbereid op een paar dagen die ik toch altijd van een bijzondere betekenis vind. Het kerstverhaal stel ik mij dan voor. Een overvolle stad, een echtpaar waarvan de vrouw ‘op alle dag’ loopt. Arme mensen die wanhopig een slaapplaats zoeken.

Kribbig met kerst

Een wanhoop die overeenkomt met de huisvrouw in de hongerwinter die haar kind en zieke man ziet wegkwijnen. Dan, opeens, staat daar de dominee voor de deur met een zakje echte aardappelen. Als je dat afzet tegen de huidige tijd waar niemand hoeft te verhongeren, waar de winkels uitpuilen van koopwaar, dan wringt er iets binnenin mij. Omdat de mensen maar zelden meer tevreden zijn. Omdat een uiterst besmettelijk virus de mensen beperkingen oplegt die enige sociale inslag behoeven. Afstand houden, mondkapjes op en met niet meer dan dertig personen naar de kerk of het theater. Velen worden kribbig. Kribbig met kerst: ‘En dan mogen we ook nog geen vuurwerk afsteken met Oud en Nieuw.’ 

Geestelijke rijkdom

In vijfenzeventig jaar is de herinnering aan wat echte armoede, wat echte honger en wat echte onvrijheid is teloor gegaan. Sterker nog, we worden kribbig als een klein kind, als we onze zin niet krijgen. Kribbig bevat het woord kribbe. Dat is de wieg van de allerarmsten. De grootste armoede bracht ons wel een ongekende geestelijke rijkdom. 

Ik wens u een rustig maar vooral ingetogen kerstfeest toe.

Wouter B. Blokhuis

Meer blogs …

Boek Is Vrijheid altijd Blijheid

Is vrijheid altijd blijheid?
Vrijzinnige vragen over de vanzelfsprekendheden van onze tijd.

We zijn blij dat het boek er is en willen het graag met u delen. Het boek verzamelt de bijdragen van diverse auteurs en reacties de deelnemers van de diners pensants georganiseerd rondom het thema ‘Vrijheid onder druk’ ingeleid door prof. dr. Laurens ten Kate.
De publicatie is georganiseerd door de Stichting Stimulering Vrijzinnige Gedachtegoed onder eindredactie van Wies Houweling.

Het boek is te bestellen via bureau@vrijzinnigen.nl en kost € 15,-, exclusief portokosten. Graag uw adresgegevens vermelden.

Is vrijheid altijd blijheid?

Vers van de pers

Is vrijheid altijd blijheid?, vrijzinnige vragen over de vanzelfsprekendheden van onze tijd. Onder redactie van Wies Houweling, met medewerking van René ten Bos, Laurens ten Kate, Enis Odaci, Janneke Stegeman, Lisette Thooft en Welmoed Vlieger.

Hoe scheppen we een nieuw idee van vrijheid?

Deze woorden horen bij de vrijheden van onze tijd. Toch klinken ze in 2019 minder vanzelfsprekend fan enkele decennia geleden. Vrijheid staat onder druk. De ‘wilde globalisering’ van de markt doet mensen twijfelen aan de betekenis van individuele vrijheden, en verlangen naar houvast, identiteit en een nieuw nationaal gevoel. De auteurs zoeken ernaar een nieuwe visie op vrijheid te formuleren, voorbij markt en volk.

Diner pensants SSVG

Het boek is een weergave van de diner pensants, georganiseerd door de Stichting Stimulering Vrijzinnig Gedachtegoed (SSVG). De inhoudsopgave is dan ook opgebouwd in dinergangen.

Meer informatie over de stichting is binnenkort te vinden op www.voormeervrijzinnigheid.nl.

ISBN 9789043529419
prijs € 15,00

5 mei 2019: het woord vrijheid klinkt weer overal

5 mei

5 mei 2019: het woord vrijheid klinkt weer overal. Nederland herdenkt blij zijn bevrijding van de nationaalsocialistische terreur, 74 jaar geleden. Laten we zeggen: er ligt een mensenleven tussen dat historische moment in 1945 en nu. Hoe staat het zo veel jaren later met de vrijheid? Is vrijheid altijd blijheid? Ik zou zeggen: daar hebben we wel een dingetje, dat woord vrijheid heeft iets ingewikkelds gekregen, nu we een mensenleven verder zijn.
Waarom?

Franse revolutie

De vraag is lastig maar ook dringend. Vrijheid is nog steeds een toverwoordje in onze cultuur, wie vrij is zit goed. Daarover hoeven we toch niet te discussiëren? Zelfs het liefdesspel noemen we in onze taal ‘vrijen’, dat geeft aan hoe vanzelfsprekend we vrijheid associëren met iets moois…
En toch is vrijheid juist nu een dingetje. Thierry Baudet verwerpt de idealen van de Franse Revolutie: vrijheid, gelijkheid en broederschap. Ze zouden de gemeenschappen waarin mensen gedijen hebben verstoord; ze hebben individualisme gebracht en uiteindelijk oorlog en terreur. Liberalisme, socialisme, fascisme, Baudet gooit ze op één hoop en wijst ze aan als de boosdoeners. De ‘elite’, toen – in 1789 – en nu is de spreekbuis van dit kwaad: weg met de academici, de schrijvers, de kunstenaars en hun vrijheden. Op naar een nieuw leiderschap, naar nieuwe autoriteit. Als we Baudet mogen geloven, is het dus gek genoeg de vrijheid zelf die tot de ramp heeft geleid waarvan we het einde op 5 mei blij herdenken.
Ja, vrijheid is een dingetje geworden: waarom stemden zo’n miljoen kiezers in maart op een politicus die de vrijheid van het verlichte Europa in diskrediet brengt?

Vrijheid

Wel, dat komt echt niet omdat mensen van nu tegen de vrijheid zijn. Maar omdat ze zich in de steek gelaten voelen door een bepaald idee van vrijheid: dat van de vrije markt. Baudet’s retoriek is dom, simplistisch en ‘gevaarlijk utopisch’, zoals de historicus Han van der Horst laatst schreef op ‘Joop’, de opiniesite van BNNVara. Maar het echte gevaar zit in de neoliberale vermarkting van de samenleving, die mensen tot ondernemers van hun eigen bestaan maakt. Van die vrijheid hebben veel mensen schoon genoeg. Ze zijn moe van het ondernemen, renderen, groeien, presteren, van meten en efficiëntie, van het denken in termen van winners en losers, van de steeds toenemende ongelijkheid en onrechtvaardigheid. Ze willen vrijheid, maar ook verbinding. Baudet voelt dat haarfijn aan.

Is vrijheid altijd blijheid?

Daarom staat vrijheid op 5 mei 2019 onder druk, staan wij onder druk om een andere vrijheid te bedenken en in de praktijk te brengen. Niet vrijheid in de vuilnisbak gooien, zoals Baudet doet, maar de uitdaging aangaan om vrijheid uit het keurslijf van individualisme en ondernemerschap te bevrijden, op weg naar een vrijheid in verbinding. Dat zijn nu nog mooie woorden, maar zolang we 5 mei vieren, weet ik zeker dat de 21ste eeuw de eeuw wordt waarin we die woorden in daden zullen omzetten. We zullen wel moeten!
In ons boek Is vrijheid altijd blijheid? Vrijzinnige vragen over de vanzelfsprekendheden van onze tijd maken we daarmee een begin. Vers van de pers…

Laurens ten Kate

Het boek Is vrijheid altijd blijheid verscheen op 30 april bij KokBoekencentrum Uitgevers. Het is geschreven door Wies Houweling (red.), René ten Bos, Laurens ten Kate, Enis Odaci, Janneke Stegeman, Lisette Thooft en Welmoed Vlieger. https://www.kokboekencentrum.nl/boek/is-vrijheid-altijd-blijheid/