Ineke Jacobsen Jensen geridderd

Zondag 6 september is onze oud-voorzitter,  Ineke Jacobsen Jensen, geridderd in de Orde van Oranje Nassau. De burgemeester van Bloemendaal overhandigde het lintje dat, vanwege Corona, opgespeld werd door de partner van Ineke, Mathilde.

In de Kapel, de thuisbasis van Ineke, was een intieme bijeenkomst georganiseerd. Voor Ineke kwam dit als volstrekte verrassing. Het programma begon met een lezing door Jeanne Traas-Hageman onder het mom dat het tijd was voor een feestje voor Ineke. Een jonge pianist sloot het programma af met een sonate van Beethoven.

In de tussentijd verscheen de burgemeester om Ineke te verrassen met een onderscheiding. Voor al haar  bestuurswerkzaamheden in verschillende organisaties. Haar voorzitterschap van Vrijzinnigen Nederland, zowel plaatselijk als landelijk, was daar één van.

Wij feliciteren haar van harte met deze onderscheiding.

Een korte reportage via deze link. De foto’s zijn van Charles Duijff.

Christa Anbeek houdt de Vrijzinnige Lezing

De vrijzinnige lezing wordt gehouden op 23 oktober aanstaande in de Geertekerk in Utrecht. Aanmelden is verplicht via de website.

De lezing van Christa Anbeek draagt de titel:

De moed om kwetsbaar te zijn

Over de lezing zegt Anbeek:

Mens zijn begint bij gedragen worden. Vanuit de omhulling van de buik van onze moeder nemen we de eerste impressies waar van een wereld die nog onbekend is.

Het gedragen worden als pril begin delen we met elkaar, maar de omstandigheden van dit gedragen worden verschillen. Het maakt veel uit wie jou draagt. In welke tijd? Op welke plek: een villa in Bilthoven of een vluchtelingenkamp op Lesbos? Welk genetisch profiel wordt overgedragen? Onder welke sociale en economische omstandigheden komt men de wereld binnen?

Geboren worden is een geschenk, met van alles erop en eraan. Wij kiezen wie ons draagt, onszelf en onze plek in de wereld niet, toch bepalen deze feitelijkheden mede de weg die we in het leven zullen gaan.

Gedragen worden verandert bij de geboorte. Wij worden gescheiden van onze oorsprong. Ons gelaat wordt zichtbaar en voor anderen herkenbaar en als uniek persoon treden wij de wereld binnen. Vanaf onze geboorte leren wij de gezichten van anderen lezen, en ontdekken zo onze plek in de wereld en hoe hierop in te spelen. Wij gaan op weg naar zelfstandigheid en vrijheid, althans na verloop van tijd. Eerst volgen nog de lange kinderjaren waarin wij afhankelijk zijn van hen die voor ons zorgen. Ons zelf ontstaat vanuit een diepe verbondenheid met anderen, en is door en door relationeel.

De vrijheid en onafhankelijkheid, autonomie en zelfsturing, die wij op den duur weten te verwerven, zijn van tal van factoren afhankelijk. In die zin zijn ze relatief of zelfs illusoir te noemen. Dit wordt met name voelbaar door ontregelende ervaringen, die ons bestaan op z’n kop zetten en waardoor we onze grip op het leven verliezen.

Deze ervaringen kunnen individueel zijn, maar ook groepen mensen betreffen, en zelfs hele samenlevingen. Ontregelende gebeurtenissen groeperen zich rondom de kwetsbaarheid van het bestaan: ziekte, dood, scheiding, gedwongen migratie, moeten vluchten, slachtoffer-zijn van onrechtvaardige rechtssystemen, terreur, natuurgeweld, en vul maar in. Een geordende en vertrouwd gewaande werkelijkheid gaat ten onder en een nieuw en onbekend gebied dient zich aan, waarin wij dreigen te verdwalen.

Menselijk samenleven is momenteel vooral gericht op orde, veiligheid, controle en beheersing. In de Westerse wereld worden rationaliteit, vrijheid, onafhankelijkheid, autonomie, authenticiteit en zelfontplooiing als waardevol en zelfs als deugden gezien. Kwetsbaarheid en controle-verlies worden zoveel mogelijk gemarginaliseerd, en/of naar het privédomein verwezen. Wat verliezen we hiermee uit het oog? Welke andere belangrijke menselijke waarden tonen kwetsbaarheid en ontregeling ons? Hoe verzamelen wij de moed om de kwetsbaarheid en ontregeling van onszelf én anderen voluit onder ogen te zien? Wat impliceert het omarmen van kwetsbaarheid voor ons zijn en handelen?

Op bovenstaande vragen zal Christa Anbeek in haar lezing De moed om kwetsbaar te zijn ingaan.

Na de lezing zullen theologen Ellen Verheul en Sytze Ypma een reactie geven op de inhoud.

Christelijke theologie en vrijzinnigheid: een ongemakkelijk verstandshuwelijk

Geloven in een seculiere wereld

De leden van Vrijzinnigen Nederland zien zichzelf niet als lid van een kerk. Hun geloof is veelal een geloof dat afscheid heeft genomen van een levensbeschouwing die grenzen trekt tussen hemel en aarde, tussen hier en hiernamaals en tussen kerk en wereld en tussen goddelijke en menselijke werkelijkheid.

Theologie in een seculiere wereld

De klassieke christelijke theologie is niet antropologisch gericht. Maar in het antropologische wereldbeeld willen mensen zichzelf zien als verantwoordelijkheid voor hun handelen en zij laten zich dat niet uit handen nemen door een god of een sacrale werkelijkheid.

Obstakels voor een vrijzinnige theologie

In de vrijzinnigheid is maar één ding heilig: ieders persoonlijke geloofsbeleving.

Daarnaast zijn er nog heel veel vrijzinnigen die geen afstand willen doen van de oude christelijke gebruiken en rituelen.

Tenslotte is er de psychologische drempel om afstand te doen van wat men gewend was zonder er zeker van te zijn wat daarvoor in de plaats komt.

Geen theologie, maar een leidraad

Via de bijbel en de erkenning van God als schepper is er nog wel een band tussen de vrijzinnigheid en het christendom, maar die band kent zijn complicaties. Om op de schouders van het religieuze verleden een ervaarbare en voorstelbare theologie te ontwerpen is niet eenvoudig. Verder dan een leidraad, een soort vademecum, kom je niet.

Een vademecum van de vrijzinnigheid

De vrijzinnigheid zou het moeten aandurven om als leidraad aan te houden dat we als vrijzinnigen de band met God als iets van ondergeschikte waarde beschouwen en we de betekenis van de oude verhalen uit de traditie alleen nog zien als overleveringen die ons existentieel raken. Een zoektocht naar de dieptepsychologische betekenis van de oude verhalen. Dat kan nieuwe wegen voor het beoefenen en beleven van vrijzinnig geloof ontsluiten.

Johan de Wit

Dit is een uittreksel van het het hele essay dat Johan heeft geschreven voor het 150-jarig jubileum. Wilt u reageren graag!

Dat kan aan de hand van deze vragen en stuur uw bijdrage toe aan bureau@vrijzinnigen.nl

  • Hoe kan onze betrokkenheid bij de maatschappij en hoe we functioneren als mens gesteund worden door vrijzinnige theologie? Of hebben we geen theologie meer nodig in deze geseculariseerde wereld?
  • Hoe verbinden wij het religieus humanisme in onze vereniging met het vrijzinnig christendom? Of is dat niet mogelijk?
  • Wat zijn de filosofische of theologische vragen die prioriteit moeten hebben in onze vereniging?

 

Volzin schrijfwedstrijd

Volzin Schrijfwedstrijd 2020

Elk jaar organiseert het blad Volzin een schrijfwedstrijd. Het thema voor 2020 is ‘Afstand en nabijheid’.

“Het thema is gekozen met de anderehalvemetersamenleving in het achterhoofd. De afstand tussen mensen werd letterlijk zichtbaar. Knuffelen, handen schudden en zelfs afscheid nemen aan het ziekenhuisbed worden risicovolle handelingen. Corona maakte weer duidelijk hoe diepgeworteld de behoefte aan nabijheid is.

Vanuit menselijk perspectief is verbondenheid niet aan fysieke nabijheid gebonden. Fysieke aanraking is cruciaal voor het menselijk welbevinden en oor de ervaring dat je er mag zijn.’

‘Afstand en nabijheid’ is kortom een thema dat zich in vele richtingen laat uitwerken. Elke uitwerking is toegestaan als het thema maar herkenbaar blijft. Dus schrijf een pakkend essay over dit actuele thema.

Voorwaarden

  • Is open voor iedereen
  • Maximale woorden 1600
  • Inzendingen voor 12 oktober om 9.00 uur
  • Digitaal in word sturen aan redactie@volzin.nu
  • Bijdragen moeten met personalia (naam, adres, leeftijd, geslacht, (voormalig) beroep en de aanduiding ‘volzin-schrijfwedstrijd 2020 zijn voorzien
  • inzenders verlenen aan Volzin het recht van eerste publicatie en behoudt zich het recht voor de inzendingen te plaatsen op www.volzin.nu.
  • De winnaar ontvangt € 400,-, de tweede prijs bedraagt € 200,- en de derde prijs € 100

Fotowedstrijd: Diversiteit, leven met verschillen

Doet u mee?

Het Vrijzinnig Platform heeft de laatste twee jaar het thema Diversiteit, leven met verschillen uitgewerkt. In november zal een magazine uitkomen als eindresultaat. Het platform schrijft daarom een fotowedstrijd uit.
Zend daarom uw foto in die voor u ‘Diversiteit, leven met verschillen het beste’ verbeeld.

Eisen voor de foto:
• De foto moet digitaal worden ingezonden als jpeg.
• Formaat: minimaal 4 MB.
• Afmeting: minimaal 3000 pixels over de langste zijde.
• Lichte bewerking zoals kleurcorrectie en contrast is toegestaan.
• De deelnemer geeft Vrijzinnigen Nederland het recht om de betreffende foto vrij van rechten te plaatsen in het magazine.
• De deelnemer garandeert de maker en eigenaar van de foto te zijn.
• De foto bevat geen objecten waarbij copyright geschonden wordt.

Wij zien uw creatieve en inspirerende foto (of foto’s) tegemoet voor 1 september op bureau@vrijzinnigen.nl.

Meer over het Vrijzinnig Platform.

Online Pride kerkdienst

De PKN in Amsterdam organiseert op 2 augustus om 10.30 uur een online Pride kerkdienst vanuit de Keizersgrachtkerk.

Wie zeggen de mensen dat ik ben? Wanneer en waar ontstaat nieuwe ruimte voor mensen om zichzelf te zijn, en door anderen gekend te worden? Een viering over oprechte nieuwsgierigheid over grenzen heen.

Voorganger is Wielie Elhorst (LHBTI+-predikant Amsterdam) en met medewerking van Froukje Pitstra (voorganger Vrijzinnigen Nederland).

Luister en/of kijk mee via: www.keizersgrachtkerk.nl en/of Salto Pride TV.

Prachtig nieuws, het huis van Etty blijft behouden

Het onderwerp van mijn blog van 4 mei was de dreigende sloop van het huis waarin Etty Hillesum haar dagboeken schreef van 1938 – 1942. Ik pleitte toen voor het behoud van deze plek. Het huis is nu gered van de sloop. De petitie is 4000 keer ondertekend. Ik weet niet of dat tot het stopzetten van de plannen heeft geleid, maar het zal allicht bijgedragen hebben.  Het is verklaard tot belangrijk erfgoed van onze geschiedenis. De gemeente Amsterdam bezint zich op de toekomst van het pand.

Dank aan iedereen die de petitie ondertekenden.

Wies Houweling

Lees de blog

 

 

God is niet meer gereformeerd

Zes jaar voor de doleantie werpt Abraham Kuyper in De Heraut de wat bijzondere vraag op of Jezus gereformeerd was. Kuyper begrijpt dat dit ‘lastertaal’ is voor wie ‘gereformeerd’ ziet als ‘iets overdrevens, iets eenzijdigs, iets naars en droefgeestigs, ja zelfs iets huichelachtigs en onheiligs’ (Heraut 20-6-1880). Maar toch beantwoordt Kuyper de vraag bevestigend: “We zijn alzoo vastelijk overtuigd, dat alleen de Gereformeerden leeren zooals Jezus leerde en denken zooals Jezus dacht.”

De wat uitdagende titel ‘God is niet meer Gereformeerd’ is mogelijk een knipoog naar dit fraaie staaltje van Kuyperiaanse gelijk-hebberigheid. Schrijver Ben Ipenburg (1947) schetst in het boekje hoe vanaf de jaren zestig de theologen Harry Kuitert, Herman Wiersinga en Cees den Heyer langzaam maar zeker uit hun synodaal gereformeerde bubbel stapten. Het destijds spraakmakende drietal is, zo citeert Ipenburg voormalig Trouw-journalist Agnes Amelink, “via een lange omweg terechtgekomen bij de vrijzinnigheid waartegen de gereformeerde theologie zich in de negentiende eeuw zozeer verzette.”

Samenvatten

Ipenburg schetst die ‘omweg’ door praktisch alle boeken van de theologen kritisch te herlezen en samen te vatten, steeds in pakweg dertig pagina’s per auteur. Hij heeft zich daarvoor door meer dan tienduizend pagina’s heen moeten worstelen. Het resultaat is een handzaam en leesbaar overzicht van de ontwikkeling in het denken van Kuitert, Wiersinga en Den Heyer. Maar veel meer dan dat levert het boek helaas niet op. En dat is jammer, want er had volgens mij meer ingezeten.

Zo had ik het fijn gevonden als Ipenburg iets zou vertellen over de maatschappelijke context waarbinnen de drie theologen ertoe kwamen om gereformeerde ‘kroonjuwelen’ als erfzonde, predestinatie en verzoening los te laten en het (post)modernisme te omarmen. Nu beschrijft hij hun theologische ontwikkeling alleen als een interne gereformeerde aangelegenheid. Dat is jammer. Ook spreekt hij steeds van de ‘ondergang’ van de Gereformeerde Kerken in Nederland, terwijl hij het verdwijnen van hun zuil zal bedoelen. De kerken zijn immers gewoon opgegaan in PKN, iets wat Ipenburg merkwaardig genoeg nergens vermeldt.

Nestgeur

Voor vrijzinnigen biedt het werk van Kuitert, Wiersinga en Den Heyer weinig nieuws. Voor ex-gereformeerden, en daar zijn er best veel van in de vrijzinnigheid, kan het aardig zijn om de nestgeur van weleer op te snuiven en (opnieuw?) ‘reisgezel’ te zijn van drie theologen die ooit spraakmakend waren. Maar eerlijk gezegd vraag ik me af wie daar echt op zitten te wachten.

Toch ervoer ik al lezend ook een zekere bewondering voor Kuitert, Wiersinga en Den Heyer. Hoeveel theologen zijn er die zo snoeihard en schrijnend eerlijk durven af te rekenen met eerdere denkbeelden?

Aries van Meeteren

Ben Ipenburg, God is niet meer Gereformeerd. Een kritische lezing van de Gereformeerde theologen Kuitert, Wiersinga en Den Heyer, BC·BS 2020

150 jaar Vrijzinnigen Nederland

Zaterdag 6 juni is het zover. De vereniging is dan 150 jaar.

Een reden voor een feest maar helaas hebben we onze feestdag verplaatst naar 31 oktober 2020. Om deze dag toch luister bij te zetten verschijnt wel ons jubileum magazine Natuurlijk Vrijzinnig.

U kunt het vanaf zaterdag verwachten. Heeft u het niet ontvangen of wilt u meer exemplaren? Laat het ons weten via Natuurlijk Vrijzinnig.

Wij wensen u veel leesplezier.

Apostelkind – in de greep van een gesloten gemeenschap  

Ivo de Jong schreef een recensie van het boek van Renske Doorenspleet over haar jeugd in het Apostolisch Genootschap.

Apostelkind – in de greep van een gesloten gemeenschap, uitgeverij Balans 2020, 365 p.

Dit is een indringend, moedig, spannend, helder en goed geschreven boek. Een autobiografie die een spiegel voorhoudt, want: wat zijn jouw blinde vlekken, wat zit er in je dode hoek? Waar komt jouw visie en (gebrek aan) vertrouwen vandaan? Waar ben jij bedrogen uitgekomen, en kun je daar wel iemand de schuld van geven? Kunnen, willen wij mensen leven zonder bedrogen te worden? En dan en dus: Wanneer je alle schillen van de ui gepeld hebt, wat hou je dan nog over – behalve tranen?

Misschien bedoelde de schrijfster niet dit alles te veroorzaken. Maar ik kan me goed voorstellen dat Renske Doorenspleet, toen ze na (haar eerste 25) jaren van het AG (Apostolisch Genootschap, ApGen) afscheid nam, uiteindelijk later in een identiteitsconflict terecht kwam. Iedereen die een scheiding heeft mee gemaakt vraagt zich immers af wie hij of zij geweest was zonder dat verleden. Wanneer je als opvoeder of leraar eerlijkheid wilt uitdragen, moet je jezelf onder ogen durven komen. Die uitdaging gaat politicologe Renske Doorenspleet aan.

Dat maakt haar kwetsbaar. Als “apostelkind” stelt zij deze lastige vragen noodgedwongen en dat kan dat een pijnlijk en schaamtevol proces zijn.

Apostolischen groeiden op in een parallelle wereld, of zoals de schrijfster zegt: in twee werelden. Die andere wereld, daar wist niemand van af; en niemand mocht ervan af weten. In haar tijd (schrijfster is geboren in 1973) die de periode beslaat van apostel Lambertus Slok en diens opvolger en zoon Slok junior (“oom apostel”) telde het genootschap 20.000 leden. Er kwam (behalve door huwelijk) niemand bij, en er trad ook vrijwel niemand uit. Iedereen was familie (broeder en zuster) van elkaar. Vriendschappen en sociale controle waren sterk. Binnen het genootschap (“géén kerk!”) zingt men eigen liederen, gebruikt men voor buitenstaanders vreemde begrippen en waren de leden vol warmte naar elkaar en vertrouwen in hun apostel, die zichzelf beschouwde als de tegenwoordige Christus. Niemand buiten “het gebouw”, of “het werk” zou dat toch ook kunnen begrijpen?

En dat is ook werkelijk waar. Ik ben een buitenstaander, en heb het boek soms met ontzetting gelezen. Het gaat hier niet om Jehovah’s met hun egoïstische heilsleer; niet om een club als die rond Bhagwan met vrijheidszoekende individualisten, nee: mensen binnen het Apgen vormen in zekere zin de ruggengraat van de Nederlandse samenleving in plichtsgetrouwheid, burgerlijkheid en volgzaamheid. Het zijn onopvallende modelburgers en de behoefte aan privacy was tot voor kort groot.

Er is allang geen Bijbel meer; tot voor kort bestond er geen noodzaak tot samenwerking met andere gemeenschappen; geen hiernamaals, geen bovennatuurlijke God; uitzonderingen daargelaten.

Apostolischen vielen vroeger niet op terwijl ze, naast hun school en gewone werk, ieder vrij moment met die andere werkelijkheid, bezield door de apostel, bezig waren. Geen tijd voor voet- of volleybal en toneel; muziek en theater was er méér dan genoeg binnen het eigen AG.

Het is vooral door de invloed van de media, de stroom der tijdgeest en de moed van zelfbewuste leden, dat de deuren en vensters zijn opengezet. De geslotenheid valt niet langer te handhaven zonder de eigen groep onherstelbaar te beschadigen.

Deze openheid hebben velen niet meer mee kunnen maken; ze waren al vertrokken. Zoals de schrijfster van dit boek.

Al doet het AG zijn oprechte best om bij te tijd te komen en modern te zijn: het verleden vormt je, en de nestgeur was je wellicht nooit helemaal van je af. Binnen het AG is veel te doen om deze publicatie en dat pleit voor hen.

Tenslotte een persoonlijke noot. De vrijzinnigen Brielle werken op een inspirerende manier samen met het AG Rockanje. We hebben al heel wat lief en leed gedeeld, in groepen en diensten samengewerkt, ons over elkaar verwonderd in alle openheid.  Ons past solidariteit en meeleven.

Ivo de Jong