Oratie Laurens ten Kate

De mens als vraag en de vraag naar de mens, verandert dat na Parijs?

Een internationaal vrijzinnig en filosofisch gesprek

In het licht van de gebeurtenissen in Parijs, maar ook de terroristische aanslagen van fanatici van alle richtingen in de wereld van gisteren, vandaag en morgen gaan Laurens ten Kate en Paul Rasor met elkaar in gesprek over

De wezenlijke waarde en waardigheid van ieder mens, en als ideaal een wereldgemeenschap van vrede en gerechtigheid voor allen

Laurens ten Kate - 17

 

 

 

 

 

 

 

Laurens ten Kate
Bijzonder hoogleraar Vrijzinnige Religieus gedachtegoed en Humanisme aan de Universiteit voor Humanistiek.

Paul Rasor

 

 

 

 

 

 

 

Paul Rasor
Gerard van der Leeuw Fellowship aan de Rijksuniversiteit Groningen als jurist en theoloog en is predikant van de Unitariën Universalist in de USA.

Tijd en locatie

Zaterdag 21 november 2015
10.45 uur tot 12.00 uur
De Ontmoeting
Emmalaan 1
Bennekom

Deze lezing is een onderdeel van de Algemene Vergadering van de Vrijzinnigen Nederland. Ook als niet-lid kunt u aanwezig zijn. Na deze lezing kunt u dan huis gaan.

Informatie en aanmelding

bureau@vrijzinnigen.nl

Algemene Vergadering Bennekom

Algemene Vergadering

Aanstaande zaterdag 21 november 2015 vindt de jaarlijkse Algemene Vergadering van Vrijzinnigen Nederland plaats voor de leden. Heeft u belangstelling, maar u zich nog niet aangemeld? Laat het weten en stuur een mail naar bureau@vrijzinnigen.nl.

Meer informatie

Het programma van deze dag vindt u in de  folder AV november 2015

 

Vrijzinnigheid is een hardline religie

Linda Woodhead: Vrijzinnigheid is een hardline religie

Maak kennis met haar vrijzinnig gedachtegoed

Interview door Lisette Thooft
(Dit interview hebben wij met toestemming overgenomen van www.nieuwwij.nl)

Hoogleraar Godsdienstsociologie in Lancaster, Linda Woodhead, houdt zich wetenschappelijk bezig met allerlei vormen van religie, en ze heeft zelf ook een brandend ideaal: liberal religion – misschien het best te vertalen als vrijzinnigheid. Linda ziet emotie als een betere ingang om religie te bestuderen dan geloof. Emoties, daarin worden we opgevoed. En dat kan beter.

In haar boek A Sociology of Religious Emotion stelt Linda Woodhead vast dat er niet zoiets bestaat als een ‘religieuze emotie’. Alle emoties zijn sociale constructen, volgens haar.

Bestaat er dan niet zoiets als heilig ontzag, eerbied, vroeger wel ‘de vreze Gods’ genoemd?

“Ja, maar dat voelen niet-religieuze mensen ook wel eens. Als je kijkt naar een landschap kun je dezelfde ontzag en eerbied voelen als wanneer je kijkt naar een beeld van Christus.”

Maar als ik me door een zonsondergang of een sterrenhemel overweldigd voel, is dat toch eigenlijk ook een religieuze emotie?

“Oké, als je stelt dat religie betekent: opgaan in iets dat groter is dan jezelf. Wat wij zeggen, is dat je emotie veel serieuzer moet nemen als het om religie gaat. De meeste mensen zien religies als geloofssystemen, maar geloof alleen motiveert mensen niet om de dingen te produceren die religies voortbrengen: nieuwe wereldvisies, ten goede of ten kwade. Dus laten we dat verwaarloosde stuk van religie eens beter bekijken.”

Kun je emoties voorschrijven, manipuleren of verbieden?
“Dat gebeurt voortdurend. Elke ouder probeert de emoties van zijn kind te vormen. We zijn voortdurend bezig onze gevoeligheden te beschaven. Ook school en universiteit leren ons wat passende emoties zijn.”

Is gevoel dan niet iets wat spontaan in je op komt?
“Nee, gevoel is gecultiveerd. Mannen en vrouwen voelen andere gevoelens, omdat ze die hebben geleerd. Vrouwen huilen makkelijker en worden minder snel boos, omdat dat meer geaccepteerd is voor vrouwen. Neem Kerstmis: we gebruiken opzettelijk speciale muziek, kaarsen, allerlei requisieten om de gevoelens die we willen cultiveren, op te wekken. Kerst gaat over warme gevoelens voor je familie, liefde, gulheid, enzovoort. Elke cultuur heeft zijn eigen emoties. Ga naar India en je zult verrast zijn door de emoties die mensen daar uiten, heel andere dan die in Nederland gewoon zijn. We denken dat emoties spontaan komen, maar we zijn erin opgevoed.
In ons boek geven we tools om emoties te bekijken. Wat is het repertoire aan emoties dat een bepaald persoon is toegestaan? We moeten veel verfijnder kijken naar religie, op het gebied van emoties.”

Waarom zijn sommige atheïsten zoals Richard Dawkins, auteur van God als misvatting, zo boos op religie?
“Ik zou zeggen dat mensen boos worden als ze zich bedreigd voelen; als ze voelen dat iets wat zij heilig achten, door anderen geweld wordt aangedaan. Dawkins gelooft dat zijn manier van wetenschap bedrijven heilig is en dat religieuze mensen die ondermijnen. Daarom wordt hij boos.”

Is wetenschap dan ook een vorm van religie?
“Je kunt een religieuze houding hebben tegenover de wetenschap en ik denk dat Dawkins die heeft. De wetenschap is zijn hoogste waarde.”

Dus is hij een fundamentalist?
“Een fundamentalist probeert religie te reduceren tot een eenvoudig geloofssysteem en ik denk niet dat Dawkins dat doet met wetenschap. Maar hij is wel een exclusivist, hij denkt dat hij de enige route naar de waarheid kent. En hij heeft geen ruimte voor andere routes naar waarheid, schoonheid en goedheid. Fundamentalisten geloven dat zij het enige directe lijntje hebben naar het goede en het ware. Dat is een gewelddadige positie, want dan moet je dus alles wat andere mensen geloven vernietigen – dat is vals en onwaar. En je moet hen tot de waarheid leiden die jij alleen kent.”

Fundamentalisten zoals IS lijken exclusief te kiezen voor negatieve emoties…
“Nee, het zijn idealisten; ze kiezen voor iets waar ze van houden en wat ze zien als zeer goed. Zij geloven dat een kalifaat, geleid volgens de juiste regels, een perfecte en fantastische maatschappij zou opleveren. Daaraan wijden ze zich en ze willen dat de hele wereld dat ziet. Ze spelen in op het gevoel van verontwaardiging over wat de islam wordt aangedaan.
Idealisme is veel gevaarlijker dan cynisme! Want ze willen dat je deel wordt van hun utopie.”

Hoe ziet u dan de opkomst van nationalistische bewegingen zoals Pegida?
“Ik zou vragen: wat zijn de positieve waarden die zij verdedigen? Welke symbolen gebruiken ze, hoe komen ze samen en hoe voeden ze de emoties van hun aanhangers? Zijn ze bang? Misschien is hun sociale positie wankel, zijn het mannen die voelen dat mannelijkheid niet gerespecteerd wordt, of middenklasse mensen die voelen dat ze hun positie in de maatschappij aan het verliezen zijn. En dan geven ze de schuld aan een groepering, die het symbool wordt voor hun angsten. Ze denken dat ze van hun angst afkomen als ze die groepering kwijtraken.
Zo zie je dat emotie een nuttige ingang kan zijn om over dit soort bewegingen te denken.”

Moeten mensen dan leren om naar binnen te kijken, naar hun eigen gevoelens?
“Niet alleen. Je kunt ook kijken naar symbolen die ze gebruiken – is dat een swastika? Een vlag? Muziek? Emoties worden in de buitenwereld gecultiveerd. Een groep vormen waarin je je krachtig voelt, is een manier om van je angst af te komen.”

Maar als die groep agressief is ten opzichte van een bepaalde religie wordt het wel een probleem.
“Kijk naar de angsten: zijn die reëel of irreëel? Misschien is de angst reëel, omdat hun positie wordt bedreigd, en dan is er misschien wel een sociaal of politiek antwoord nodig. Je moet begrijpen wat er speelt.”

En wat kunnen we jonge mensen vertellen die deel willen uitmaken van IS?
“We moeten jongeren vanaf het begin beter inlichten. We moeten ze vertellen wat voor ons de waarheid is en waar zij de fout ingaan. Hun interpretatie van de geschiedenis is onjuist, hun manier van kijken naar de staat klopt niet, het verhaal dat ze elkaar vertellen over de islam die door de hele niet-islamitische wereld bedreigd wordt, is fout. Enzovoort.
Ik denk wel dat er iets mis is met ons onderwijssysteem, als het niet verhindert dat jonge mensen dit soort dingen gaan geloven. Ze begrijpen kennelijk niet de waarde van de liberale democratie, waarvoor zo lang is gevochten.”

De liberale democratie heeft ons veel vrijheid en welvaart opgeleverd, maar niets heiligs…
“Ja, dat is een sterk punt. We hebben geen symbolische representatie ervan, geen rituelen. Hoewel stemmen een soort ritueel is. In de VS is democratie bijna een religie; er zijn daar veel rituelen en ceremonies en er is een diepe liefde voor vrijheid en democratie die we hier in Europa niet kennen. Misschien omdat wij onze strijd al zo lang geleden hebben gestreden. Misschien moet die wel opnieuw worden bevochten.”

Maar ook in de VS werkt de democratie niet echt; er is zoveel onrecht en ongelijkheid.
“Dat is waarom zoveel jonge mensen een andere samenleving proberen te vormen, niet alleen de IS. Je kunt wel stellen dat de liberale democratie niet het Koninkrijk Gods is. Het is alleen maar een sociaal-politiek raamwerk en het zal nooit alle gebieden van je leven vervullen. Maar het is wel het raamwerk waarbinnen mensen hun eigen visie kunnen realiseren. Ik ben liberaal en ik zeg: laat deze basisstructuur intact, want het geeft ons de vrijheid om een eigen visie te hebben.”

In uw boek The Spiritual Revolution wordt het vooroordeel ontkracht dat de nieuwe spiritualiteit egocentrisch zou zijn.
“We hebben veel kritiek op dat boek gekregen. Mensen zeiden: spiritualiteit is geen religie… en alle new age spiritualiteit is egocentrische navelstaarderij. Maar dat klopt van geen kant. Er is inmiddels veel meer onderzoek gedaan en het staat zonder meer vast dat mensen die met spiritualiteit bezig zijn, vaker stemmen, meer maatschappelijk bewust zijn, meer verbinding voelen met anderen, met het milieu, met de natuur, enzovoort. Op al die gebieden zijn ze minder egoïstisch dan andere groeperingen.
Ik denk dat die kritiek deels voortkwam uit het feit dat vrouwen zo prominent aanwezig zijn in de nieuwe spiritualiteit. Mannen voelen zich bedreigd.
Ik vind het een zeer interessante beweging: creatief, emotioneel intelligent, hoopgevend. Het helpt mensen met hun fysieke en emotionele problemen en het gaat allemaal over het vormen van een nieuwe verbinding tussen mensen en de natuur. Ik kan goed begrijpen waarom het aantrekkelijker is dan de traditionele religies: die hebben in veel opzichten de aansluiting gemist met de behoeften van onze maatschappij en van de hele aarde, op dit moment. En je ziet dan ook dat kerken in rap tempo mensen verliezen.”

Wat er overblijft van de traditionele godsdiensten, radicaliseert.
“Ja, ze komen lijnrecht tegenover het liberalisme te staan – tegen de rechten van vrouwen, homo’s en kinderen. Ze worden patriarchaler en ze verliezen hun vrijzinnige vleugels. Daarom zijn er ook steeds meer jonge mensen die zeggen dat ze geen godsdienst hebben, want de traditionele godsdiensten schrikken hen af. Ze zien alle godsdienst als star en slecht.”

Is er nog wel een toekomst voor godsdienst, of zijn we over vijftig jaar allemaal spiritueel?
“Er is altijd een toekomst. Dit is een interessante tijd. Vroeger werd religie bewaakt door de kerkelijke ambten, maar nu doen mensen het zelf. Neem de nieuwe Nederlandse gewoonten om met Allerzielen naar begraafplaatsen te gaan en kaarsen aan te steken. Die mensen doen het oude katholieke geloof dat de zielen van overledenen op deze dag dichtbij ons zijn, herleven. Dat doen ze zonder dat er priesters aan te pas komen.
Het is ook tragisch. We hebben een prachtig christelijk erfgoed. Dat zullen we ook niet kwijtraken – mensen gaan het zelf herontdekken, op hun eigen manier, buiten de instituties. Maar het is doodzonde dat de kerken die aansluiting met hun eigen rijkdom niet kunnen maken.
De islam doet in Europa ook allerlei interessante dingen. Het is een bron van kracht voor vrouwen om hun eigen identiteit te vormen.”

Is liberalisme, of vrijzinnigheid, dan de weg voorwaarts?
“Alle religie moet compatible zijn met vrijheid. Zodra mensen binnen een religie niet het recht hebben om zelf te kiezen hoe ze zich gedragen, zich kleden en wat ze geloven, is het geen liberale religie.
We moeten daar veel intelligenter mee omgaan. Seculariteit is niet goed genoeg, want dat veroordeelt alle religie en maakt geen onderscheid tussen positieve en negatieve vormen van religie. Het is nu te zwart-wit. Aan de ene kant heb je mensen die elke religie bestaansrecht geven; aan de andere kant mensen die elke religie willen uitbannen. Dat is primitief. We moeten vormen van religie die de vrijheid respecteren ondersteunen, en voorzichtig zijn met vormen die dat niet doen. En aan de kaak stellen wat die feitelijk doen.
Dat is mijn boodschap: religie moet je monitoren. Je moet het beter begrijpen en er duidelijker over zijn. En niet denken dat het vanzelf verdwijnt, want dat doet het niet. En we moeten helderder zijn over wat er heilig is in ons eigen geloof.”

Heilig, dat lijkt me een combinatie van vrijheid en liefde. Dat zou betekenen: ik ben vrij en jij mag van mij ook vrij zijn.
“Waar de liberale religie of vrijzinnigheid gefaald heeft, is dat er aan jonge mensen een leugen is verkocht. Die leugen is dat alleen fundamentalisten aan echte religie doen. Liberale religie, die stelt dat God liefde is, en compassie en genade, en dat je moet leren leven in liefde, is het allermoeilijkste wat er bestaat om na te leven. Dat is pas echte hardline religie! Liefhebben en fatsoenlijk leven is echt veel moeilijker dan haten en moorden en anderen verachten.
Die boodschap zijn we vergeten. Niet helemaal, want een hoop mensen proberen nieuwe vormen van het heilige te vinden in hun eigen leven. Maar we zouden ons veel krachtiger moeten opstellen in dat geloof, dat vrijheid en liefde harde waarden zijn en dat we die moeten beschermen. We kunnen er niet van uitgaan dat het iets ‘natuurlijks’ is, en dat iedereen plotseling zal zien dat dit de waarheid is.”

Lisette Thooft is journalist. Voor meer informatie: www.lisettethooft.nl

Over Linda Woodhead
Linda Woodhead is hoogleraar Godsdienstsociologie aan Lancaster University (UK). Haar werk richt zich met name op religieuze veranderingen in moderne samenlevingen en de daaraan verbonden sociale en politieke implicaties. Ze schreef zowel over het christendom als over spiritualiteit, neo-hindoeïsme en de islam in Europa. Bekende boeken van haar hand zijn o.a. Everyday Lived Islam in Europe (2013), Religion and Change in Modern Britain (2012), A Sociology of Religious Emotion (2011), The Spiritual Revolution (2005), en A Very Short Introduction to Christianity (2004).

Wilt u meer informatie over Vrijzinnigheid, leest u dan het interview van Laurens ten Kate

 

Oratie Laurens ten Kate

Vrijzinnigheid is ons lot

God als persoon? “Een moeizame gedachte”, zegt Laurens ten Kate, kersvers hoogleraar Vrijzinnige Religiositeit en Humanisme. Hij gelooft niet in een God die bestaat, maar is wel kerkelijk en kent uit eigen ervaring de waarde van christelijke rituelen.

Jan van Hooydonk interviewt Laurens ten Kate over vrijzinnigheid, humanisme en religie (www.volzin.nu)

Interview Laurens ten Kate Volzin (pdf)

 

 

 

 

 

Nieuws: Zonde in het Bijbels museum

Vanaf 1 oktober is in het Bijbels Museum de presentatiereeks Zonde te zien. Elke maand reflecteert een jonge hedendaagse kunstenaar op een van de zeven hoofdzonden. Rikko Voorberg, theoloog, kunstenaar en NRC columnist, trapt af met zijn visie op Lust, dat getoond wordt in het kader van het Amsterdam Dance Event. De presentaties van de jonge kunstenaars worden ondersteund door kunst, zoals prenten van Brueghel en Rembrandt uit de collectie van het Rijksmuseum. Zonde loopt tot eind april 2016.

In de eerste eeuwen na Christus wordt veel nagedacht en geschreven over de wil van God en het menselijk handelen. De Bijbel opent immers met het dramatische verhaal van Adam en Eva die ongehoorzaam zijn aan de wil van God, eten van de Boom van Kennis en als gevolg daarvan door God uit het Paradijs worden verdreven. Het is Paus Gregorius de Grote die in de 6de eeuw een lijst met zeven hoofdzonden opstelt: Lust, Hoogmoed, Woede, Luiheid, Hebzucht, Afgunst, Gulzigheid. Na de Zondeval van Adam en Eva zijn dit de zeven hoofdzonden die een verzoening met God in de weg staan. Maar wat betekenen deze Zonden anno 2015 nog?

Brueghel, Rembrandt en Adriaen van der Werff
Met het project Zonde bouwt het Bijbels Museum verder aan een lange traditie van reflectie en bezinning op de zeven hoofdzonden en de teksten uit de Bijbel die daaraan ten grondslag liggen. Zeven jonge hedendaagse kunstenaars reflecteren door middel van kunstwerken en performances op het thema Zonde. Vanaf oktober 2015 tot en met april 2016 presenteert iedere maand een andere kunstenaar een andere zonde. Permanent worden, naast kunst uit eigen collectie, prenten van onder meer Rembrandt en Pieter Brueghel uit de collectie van het Rijksmuseum getoond. Tevens is een schilderij van Adriaen van der Werff, een bruikleen van het Rijksmuseum Twenthe, opgesteld.

Kick off: Lust
In het weekend van 17 en 18 oktober 2015 wordt het startsein van Zonde gegeven met de reflectie op Lust. Rikko Voorberg, theoloog, nrx.next columnist en oprichter van de Popup-kerk, laat dan samen met Matteo Mijderwijk en Skinfiltr8r, aka the ArtBishop, in een audio- en videoperformance de werelden van religie en dance in elkaar overlopen.

Meer informatie

www.bijbelsmuseum.nl/bijbels-museum-toont-zeven-zonden

Nieuws: Themadag ‘Ont-moeten’

‘Ik wil me laten zien, om zo jou te ontmoeten.
Vertel me jouw verhaal, misschien mag ik dan ook het mijne vertellen.’

Hoe raakt het ons? Het horen van muziek, het kijken naar toneel, kunst en film? Of het bewegen op muziek? En ja, ook de stilte van de omgeving…?
We praten steeds makkelijker over woorden als zingeving en spiritualiteit. Maar hebben het eigenlijk wel over hetzelfde en…. ervaren we wel hetzelfde? Muziek, kunst, film en dans kunnen middelen bij uitstek zijn om onze verlangen naar zingeving te delen. Maar brengen ze ons ook in contact met onze medeschepselen?

Ontmoetingsdag
Zinzoekers-IJsseldelta houdt op zaterdag 14 november a.s. samen met de landelijke Vrijzinnig Protestanten een ontmoetingsdag. De dag is bedoeld voor al die mensen die, in hun zoektocht naar de zin van het leven, mede-zoekers willen ontmoeten. Het gaat om samen actief zijn rond thema’s als Mens, Beeld, Verhaal, Muziek, Buiten, Toneel, Film en Dans. En hoe deze thema’s ons raken.

Zinzoekers
Zinzoekers zijn mensen die op zoek gaan naar de overeenkomsten in ‘beleving’, niet naar de verschillen. Sommigen hebben een vrijzinnige achtergrond, anderen een humanistische. Sommigne zijn kerkelijk, anderen weer niet, sommigen noemen zich vrij-denkend, ander spiritueel.
Antwoorden zoeken we allemaal. De weg kan heel verschillend zijn. Maar we zijn allemaal onderweg. Door elkaar te ontmoeten op de zoektocht, met elkaar in gesprek te gaan, ontdek je dat je geen eenzame zoeker bent. Het is als pelgrimeren – je trekt een tijdje op met een reisgenoot, je wisselt ervaringen uit, je kiest daarna misschien weer een andere richting – maar het ont-moeten vind plaats.
Mens, Beeld, Verhaal, Muziek, Buiten,Toneel, Film en Dans: we zijn even tochtgenoot. We trekken met elkaar en luisteren naar elkaars verhalen. Misschien leiden onverwachte ontmoetingen wel eens tot veranderingen op ons levenspad.
Daarom nodigen we je uit om te Ont-moeten.

Informatie en aanmelding
Wanneer: zaterdag 14 november 2015
Waar: Gebouw Apostolisch Genootschap, Pilotenlaan 1, 8017 GG Zwolle.
Ontvangst : 10:00 uur
Entree: € 10,– incl. koffie/thee en lunch
telefoon: 038-333 2315 (tussen 9.00 en 17.00 uur)
e-mail: dezinzoekers@gmail.com
website: www.dezinzoekers.nl

 

Voorgangers

Nieuws: Nascholing ‘Voorganger zijn in kleiner wordende geloofsgemeenschappen’

Werken in een kleine afdeling of gemeente brengt de nodige vragen en problemen met zich mee. Hoe begeleid je je gemeenschap bij organisatorische processen, zoals beleidsontwikkeling voor de toekomst, een fusie of verkoop van een kerkgebouw? Hoe motiveer je ontmoedigde vrijwilligers? Waar vind je zelf inspiratie, en hoe houd je met een kleine deeltijdbaan een goede balans tussen werk en privé?

Docent

Prof. dr. Hetty Zock (www.hettyzock.nl)

Prijs

€ 100 VN-Voorgangers
€ 200 Overigen

Datum en locatie

Maandag 9 november, 10.00-17.00 uur
Koningslaan 10
3583 GB Utrecht

Meer informatie en aanmelding

Opleidingsinstituut OVP, (Frits Muller): post@instituutovp.com

Nieuws: Hoezo Vrijzinnig? Presentatie magazine

Op 11 september valt bij alle leden en vrienden van Vrijzinnigen Nederland het eenmalig magazine: ‘Hoezo vrijzinnig?’ op de mat. Dat is een goede reden voor een feestelijke bijeenkomst.

Op 10 september overhandigt onze voorzitter, Ineke Jacobsen Jensen, het eerste exemplaar symbolisch aan prof. dr. Laurens ten Kate sinds 1 augustus bijzonder hoogleraar Vrijzinnig religieus gedachtegoed en Humanisme aan de Universiteit voor Humanistiek.

Gelegenheid tot ontmoeting met de makers, schrijvers en geïnterviewden is er volop. We zijn heel blij dat de geportretteerde afdeling Driebergen ons gastvrijheid biedt aan de Parklaankerk, Parklaan 7 in Driebergen.

Kortom, we nodigen u uit voor een kort programma donderdagmiddag 10 september 16.00 uur om samen het glas te heffen op deze unieke gebeurtenis.

Oratie Laurens ten Kate

Nieuws: Laurens ten Kate, bijzonder hoogleraar

logo universiteitLaurens ten Kate benoemd tot bijzonder hoogleraar Vrijzinnige Religie en Humanisme

22 juni 2015

Filosoof en religiewetenschapper Laurens ten Kate is per 19 juni 2015 benoemd tot bijzonder hoogleraar Vrijzinnige Religie en Humanisme aan de Universiteit voor Humanistiek. De leerstoel is gevestigd door de Stichting Stimulering vrijzinnig gedachtegoed.

Ten Kate is internationaal deskundige in onderzoek naar het grensgebied tussen religie, secularisering en humanisme. Hij wil met deze leerstoel een bijdrage leveren aan nieuw onderzoek naar en onderwijs over wat hij de ‘vrijzinnige conditie’ van onze moderne samenleving noemt. Hij gaat zich in het bijzonder bezighouden met de hedendaagse omgang met ouder worden, sterven en sterfelijkheid, en de mogelijkheden voor geestelijk verzorgers en pastores om hier op in te spelen. Ook wil hij een landelijk platform bouwen voor debat, studie en reflectie over de ‘metamorfoses’ van religie in een seculiere samenleving, waar wetenschappers, kunstenaars en schrijvers elkaar ontmoeten.

Ten Kate: “De Vrijzinnigen vormden altijd al een markante en vernieuwende stroming in het religieuze landschap van de laat-moderne cultuur, zowel binnen als buiten Nederland. Hun geschiedenis gaat terug tot de negentiende-eeuwse ‘Vrije Gemeenten’ die in het Amsterdamse Paradiso samenkwamen. Ze zijn wars van dogma’s en beschouwen het christendom als een van de vele spirituele tradities in onze wereld. In die zin zijn ze verwant met doopsgezinden en remonstranten, en met vernieuwingsbewegingen binnen protestantse en katholieke kerken.
Vrijzinnigen hebben ook steeds nauwe verbindingen gehad met het humanisme. Denk aan de religieus-humanistische organisaties in Amerika, of aan het na de Tweede Wereldoorlog opgerichte Humanistisch Verbond, waarin vrijzinnigen en humanisten elkaar ontmoetten.

Maar vrijzinnigheid is uiteindelijk meer dan een levensbeschouwelijke stroming. Het is ook een  kernwaarde van onze cultuur: een levenshouding die niet uitgaat van vaststaande waarheden, en gekenmerkt wordt door openheid, dialoog en gevoel voor pluralisme.”

Laurens ten Kate (1958) [http://www.uvh.nl/contact/zoek-medewerker?person=shfsijDsHowOfbPcC] is filosoof en theoloog. Sinds 2002 is hij verbonden aan de Universiteit voor Humanistiek als universitair hoofddocent Filosofie en religiestudies. Met dr. Caroline Suransky leidde hij van 2008 tot 2012 het onderzoeksprogramma ‘Burgerschap in een Interculturele Samenleving’. Hij maakt deel uit van de groep ‘Globaliserings- en Dialoogstudies: Zingeving in een Pluralistische Wereld’, onder leiding van prof. dr. Hans Alma.

Tot medio 2015 was daarbij ook aangesteld aan de Faculteit Godgeleerdheid van de Vrije Universiteit Amsterdam, waar hij samen met prof.dr. Willie van der Merwe het project ‘Metamorfoses van het christendom in kunst, literatuur en filosofie’ ontwikkelde. Ook is hij basisdocent aan de Internationale School voor Wijsbegeerte te Leusden.

Hij publiceerde onder andere Flight of the Gods (2000) en Re-treating Religion (2012). Vorige week verscheen het onderzoeksrapport De religieuze lacune [http://www.uvh.nl/actueel/nieuws/hulpverleners-van-slachtoffers-mensenhandel-missen-vaak-kennis-van-afrikaanse-religies] over de rol van religie bij de hulpverlening van slachtoffers van mensenhandel, dat hij schreef met het Afrika Studiecentrum in opdracht van Fairwork. Hij leidt het internationale research consortium ‘Simagine: Social Imaginaries between Secularity and Religion in a Globalizing World’.

Stichting Stimulering vrijzinnig gedachtegoed

De stichting is een gezamenlijk initiatief van Vrijzinnigen Nederland, de Algemene Doopsgezinde Sociëteit en de Remonstrantse Broederschap. Ze wil het vrijzinnig denken en handelen in de Nederlandse samenleving bevorderen. Onder vrijzinnigheid verstaat ze: met een open geest zoeken naar spirituele voeding en zingeving om geëngageerd te kunnen leven. Ze gaat er van uit dat een vrijzinnige levenshouding kan bijdragen aan de versterking van vrijheid, tolerantie en compassie in de Nederlandse samenleving. [http://www.vrijzinnigen.nl]

Foto:  Kirsten den Boef

Nieuws: Winnaar Compassieprijs 2015 Omalief

De Compassieprijs 2015 is toegekend aan het jongerenteam Omalief in Leiden. Vanaf mei 2014 brengen Turkse jongeren wekelijks een bezoek aan een bewoner van het Leidse verzorgingshuis Haagwijk. Het jongerenteam Omalief ontvangt de CompassiePrijs 2015 in het domein samenleving.
De foto is gemaakt door Johan Tempelaar tijdens de uitreiking op 18 april 2015. Op de homepagina vindt u een filmpje over het project.

Volgens een recent onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) komen verschillende groepen in onze samenleving elkaar nauwelijks nog tegen: rijk en arm, allochtoon en autochtoon, hoog- en laagopgeleiden, oud en jong: ze leven ieder in hun eigen ‘laag’ van de sandwich die de Nederlandse samenleving vormt. Het SCP spreekt van een ‘urgent en opkomend cohesieprobleem.’

De Compassieprijs 2015 is daarom toegekend aan een organisatie die verbinding legt tussen groepen in de samenleving die niet (meer) vanzelfsprekend met elkaar in contact komen. Omalief legt deze verbinding in meerdere opzichten: tussen oud en jong én tussen de Turkse en de Nederlandse cultuur. Het project is hiermee een krachtig instrument van verbinding.

Omalief is een initiatief van de Turks-islamitische stichting Fatih in Leiden.
De jury van de Compassieprijs heeft het project Omalief uitgekozen, omdat het verschillende verbindingen legt en negatieve beeldvorming rond jongeren van allochtone afkomst weerspreekt. Ook noemt de jury dat het een eenvoudig initiatief is dat  zich – hoewel het nog geen jaar geleden van start is gegaan – nu al uitbreidt naar meerdere jongeren én naar andere steden. Hiermee voldoet het project volledig aan een belangrijke voorwaarde van de Compassieprijs: dat het initiatief overdraagbaar is.

Basis van Compassie

De Compassieprijs wordt jaarlijks uitgereikt aan iemand die harten verzacht en mensen verbindt. De basis van compassie ligt in de leefregel ‘Behandel de ander zoals je zelf behandeld wilt worden’. Van de prijswinnaar verwachten wij dat hij of zij dit principe op een opmerkelijke manier heeft vormgegeven in de Nederlandse samenleving. De jury zal daarbij nadrukkelijk kijken naar de overdraagbaarheid van de bijdrage.

Prijs

De Compassieprijs bestaat uit een compassielamp en een bedrag van 1.000 euro. De prijsuitreiking wordt jaarlijks georganiseerd door een andere groep binnen een ander domein. Dit jaar is dat het domein samenleving. De prijs is een initiatief van de Doopsgezinden, Remonstranten, Vrijzinnigen Nederland, Vereniging van Vrijzinnig Protestanten en Het Apostolisch Genootschap. Zij verzorgen dit jaar ook de uitreiking i.s.m. de stichting Handvest voor Compassie NL. (www.handvestvoorcompassie.nl)

Eerdere winnaars

In 2014 werd de Compassieprijs uitgereikt aan Peter Leslie  voor zijn Project Mindlab, een lesprogramma dat jongeren helpt na te denken over de rol die zij in de samenleving willen en kunnen vervullen (categorie jeugd). In 2013 won Marjolein Onvlee/ Radio Steunkous (categorie media), in 2012 Ambrose Ongwen (categorie sport) en in 2011 Bright O’Richards (categorie kunst en cultuur).