jongeren

Zet kerkdeur wagenwijd open voor jongeren

Door: Tanja van Hummel
Bron: www.nieuwwij.nl

Loop op een zondagochtend een kerk binnen en je ziet grijze koppen. Je ziet lege plekken. En wat je niet ziet zijn dertigers, twintigers en tieners. “Hoe krijgen we ze binnen?” vragen kerkgemeenten zich af. “Begin met een andere vraag”, zegt Alfard Menninga, adviseur jeugd bij de Protestantse Kerk Amsterdam. “Heb je jongeren echt op je netvlies staan? Beschouw je jonge mensen ook als mensen?” Pas als je de relatie met jongeren hebt opgebouwd, kun je de deur van het kerkgebouw zo ver open zetten dat ze over de drempel durven te stappen. Zet die deur wagenwijd open.

Studentenkerk

“Dat ik in het jeugdwerk terecht kwam, is eigenlijk toeval. Als puber had ik de deur van mijn kerkgemeente dicht gesmeten. Toch besloot ik theologie te gaan studeren. Ik vond dat je als student theologie naar de kerk hoort te gaan. Wel een stap nadat ik de deur had dichtgeslagen. Naar welke kerk? In het studentenblad stonden een paar ‘studentvriendelijke’ kerken. Ik besloot naar één van die kerken te gaan.

Het was puur toeval, maar ik stapte niet in mijn eentje de drempel van die kerk over. Ik schoof alleen in een bank en werd door de persoon naast me gegroet. Na afloop raakte ik met iemand in gesprek, die me hielp vrijwilliger voor de kerstmusical te worden. Ik houd van toneel en wilde graag meehelpen met die musical, maar hoe dat aan te pakken? Wat was ik blij dat iemand me hielp de juiste persoon aan te spreken.

Dit deed me beseffen hoe belangrijk het is om in een gemeente broeders en zusters van elkaar te zijn, om als familie of als vriendengroep te zijn. Maar de relatie die zij met mij, een buitenstaander, legden, is minstens zo belangrijk. Zij hebben voor mij de deur zover opengezet dat ik de drempel over durfde te stappen.

Met die kerstmusical begon mijn carrière binnen het kerkelijk jeugdwerk. Ik heb eerst in het uitvoerende werk gezeten, maar schoof al snel aan bij beleidsprocessen. Zo kwam ik in de adviserende functie terecht.

Jongeren op hun netvlies

Als kerken me vragen hoe ze jongeren in hun kerk kunnen krijgen, is mijn eerste vraag altijd of zij jongeren wel echt op hun netvlies hebben. Beschouwen ze jongeren als een aparte categorie binnen de kerk of zien ze alle mensen binnen de gemeenschap als één groep? Op wie richten ze zich in de kerkdienst? Is de preek alleen toegankelijk voor ouderen, of zegt die preek jongeren ook wat? Weten ze wat jongeren bezighoudt?

Dit zijn lastige vragen, zeker als kerken vergrijzen. Er zijn nauwelijks tot geen jongeren. Ze zullen een  bewuste stap naar de jongeren moeten zetten. Ze moeten hen in beeld hebben en met hen in contact komen. Als ze weten wie de jongeren zijn, kunnen ze een relatie met hen opbouwen.

Ik houd me vooral met de kerk in de stad bezig, met de kerk in een geseculariseerde omgeving. Maar deze vragen zijn net zo goed relevant voor kerken op de Bible Belt. In kerken waar nog veel jongeren komen, hebben ze jongeren ook niet altijd in beeld. Jongeren zijn daar een vanzelfsprekendheid. Daar schuilt het gevaar. Jongeren hebben hun eigen clubje, hun eigen viering, maar wat is de band met de gemeente? Welke hand reiken de gemeenteleden naar de jongeren? Hoe kunnen jongeren aansluiten en overstappen naar de gemeente? Zolang er geen relatie is tussen jongeren en de gemeente, drijven jongeren af en keren ze de kerk uiteindelijk de rug toe.

Jongeren

Discussie

De gewetensvraag die ik kerken stel, is: ‘Hoe belangrijk vinden jullie jongeren?’ ‘Heel belangrijk’, zeggen ze vaak. Maar beseffen ze de reikwijdte van hun antwoord? Beseffen ze dat dit gevolgen kan hebben voor de inhoud van de preek, voor de opbouw van de dienst? Beseffen ze dat dit betekent dat ze tijd en energie moeten investeren in het opbouwen van de relatie met de jongeren?

Na de discussie die dan losbarst, kan een gemeente concluderen dat ze een ouderen-gemeente is. Prima als ze deze conclusie trekken na er goed over nagedacht te hebben. Maar als ze besluiten inderdaad te kiezen voor jongeren, dan gaan we het traject in van een relatie opbouwen met de jongeren. Dan stuur ik ze bijvoorbeeld op pad om minstens één jongere aan te spreken en te vragen wat die jongere bezighoudt.

Inwijden

Die relatie is essentieel. Pas als er een relatie is tussen de jongeren en een persoon van de kerk én die persoon een relatie heeft met het hogere, dan is er een kans dat de jongeren ontvankelijk worden voor het geloof. Een voorbeeld om dit verder te verduidelijken: ik dronk mijn eerste glas pas op mijn 22ste. Een oom van mij en mijn favoriete leraar dronken niet en zij waren de leukste mensen op feestjes. Zo leerde ik dat feesten zonder alcohol leuk kan zijn, zelfs leuker dan met alcohol. En dat deed mij besluiten niet te drinken. Zo kan ook een gelovig persoon die daar open over praat, een voorbeeld zijn voor jongeren die op zoek zijn naar iets tussen hemel en aarde.

Inwijden in de gemeenschap is de volgende stap. Dit kan door te helpen bij de crèche of het koffie schenken, maar ook door met ze de liturgie te bespreken. De jongeren snappen dan beter wat er gebeurt waardoor ze zich meer verbonden voelen.

Zelf gaan proberen, experimenteren, hoort ook bij het inwijdingsproces. Kleine kinderen leren praten door al brabbelend uit losse klanken woorden te vormen. Zo gaat de inwijding in geloven ook: al proberend en zoekend ontdekken we wat geloof voor ons is. Tieners hebben hiervoor duidelijke voorbeelden nodig, net zoals een kind pas leert praten als je duidelijk, in korte zinnen en met echte woorden tegen hem praat. Het meest duidelijke voorbeeld, de meest krasse uitspraak is: “God bestaat.” Maar ook “ik twijfel, maar ik hoop vanuit het diepst van mijn hart dat hij bestaat, ik kan niet anders.” is een uitspraak waar tieners wat mee kunnen, mits je die twijfel én hoop in je hart voelt. Een zo’n voorbeeld is echter niet genoeg. Bovendien werkt het pas als je een relatie met hen hebt en recht vanuit je hart spreekt. Pas dan kun je een voorbeeld voor hen zijn.

Ruimte

Ruimte krijgen om eigen vormen van vieren te ontdekken hoort er eveneens bij. Met kinderen van 8 tot 10 jaar oud, voerde een kerk ‘de kerk is stom’-gesprekken. De kinderen zeiden: ‘De kerk is stom want alleen die persoon in een jurk is aan het woord.’ ‘De kerk is stom want we moeten de hele tijd stil zitten.’ Toen besloten ze samen dat de kinderen met een microfoon door de kerk mochten lopen en mensen tijdens de dienst mochten vragen: ‘Wat raakt je in het verhaal van vandaag?’ De kinderen leverden een bijdrage aan de dienst, kregen direct antwoord op hun vragen en kwamen in contact met de andere gemeenteleden.

Jongeren kunnen heel veel als de deur voor hen open staat. Maar dan moeten we die deur wel open zetten. We denken dit te doen, maar het kleine kiertje is niet genoeg: we moeten de kerkdeur wagenwijd open zetten.”

Tanja van Hummel is filosoof en werkt o.a. voor het Dominicaans Studiecentrum voor Theologie en Samenleving

Geloven zonder zekerheid

Recensie Geloof zonder zekerheid

In Trouw verscheen een recensie over het boek ‘Geloof zonder zekerheid’ van Paul Rasor. Volgens de recensent, Sjoerd Muller, geeft Rasor een helder historisch overzicht van het vrijzinnig protestantisme en de bredere vrijzinnigheid. Daarbij wijst hij eerlijk op serieuze kwetsbaarheden van deze traditie.

De hele recensie kunt u hier lezen: recensie Paul Rasor Geloof zonder zekerheid Trouw 8 febr 2017 (pdf)

Bron: Trouw

Vrouwensynode 2017: Do you care?!

Op 25 en 26 maart 2017 houdt de Oecumenische Vrouwensynode haar 7e Vrouwensynode in het WestCord hotel te Delft. Belangstellenden zijn van harte welkom!

Thema

Tijdens het Synodeweekend, komen we bij elkaar, vrouwen uit allerlei hoeken van het land en daarbuiten, rondom het thema ‘Do you care?! Voor wat je ter harte gaat, zorg je. Inspiratie, doordenking en initiatief vanuit feministisch christelijk perspectief’.

Doel van de Vrouwensynode 2017 is enerzijds nieuwe en jonge vrouwen kennis te laten maken met feministisch perspectief op christelijk geloof en handelen en om anderzijds nieuwe vragen van de huidige tijd vanuit dat perspectief te analyseren en vrouwen bij elkaar te brengen om daarop na de Synode samen actie te ondernemen.

Vrouwensynode

Achterban & jonge vrouwen

Over emancipatie en gendervraagstukken stellen jonge vrouwen nieuwe vragen, ze gebruiken andere termen en zoeken naar antwoorden die in onze tijd passen. Hierop gaat de Vrouwensynode in om met waardering en behoud van wat in het verleden is opgebouwd zich verder te ontwikkelen en ook naar nieuwere generaties toe relevant en inspirerend te zijn.
Daarbij spelen de lezingen van Janneke Stegeman (theologe van het jaar 2016), Nora Asrami en Marleen Stelling een belangrijke rol.

Voor nieuwe en bestaande achterban stelt de Vrouwensynode 2017 met haar programma de vraag hoe zij zich geëmancipeerd en genderbewust betrokken weten bij en zich inzetten voor de participatiemaatschappij en vluchtelingen-zaken. Het weekend heeft drie invalshoeken: maatschappelijk, persoonlijke toerusting en actie.

Programma

De eerste Synodedag focust op maatschappelijke vraagstukken met als belangrijkste speerpunten participatie-maatschappij en vluchtelingenzaken. De tweede Synodedag focust op persoonlijke toerusting als ondergrond voor maatschappelijk handelen.

Tijdens beide dagen zijn er inleidende lezingen, gevolgd door meer specifieke invulling in diverse workshops. Parallel aan dit programma presenteren deelnemers op beide dagen aan de doorlopende synodetafel agendapunten over de kwesties waar zij actie op willen ondernemen en bondgenoten voor zoeken.

Meer informatie  en aanmelding

www.vrouwensynode.nl/synodeweekend

wies houweling de vermoeden viering

Wies Houweling stelt vragen bij de autonomie van het individu

Zondag 29 januari was Wies Houweling te gast bij het radioprogramma De Vermoeden Viering, samen met met Anco Tol, Janneke Stegeman en Sytse de Vries. Zij spraken over kwetsbaarheid in relatie met de autonomie van het individu.

Overweging

Deze keer zorgde Wies voor de overweging. Zij  zei:

“(…) Het is de zegen van de emancipatie van de mens, de autonomie, we krijgen steeds meer regie in handen, worden autonomer. Maakt het ons gelukkiger al deze verantwoordelijkheid? Maak het ons ook niet meer kwetsbaar? Hoe leren we omgaan met deze verantwoordelijkheden? Is onafhankelijk en niet ziek het hoogst haalbare in onze samenleving? Dit gaat diep in tegen alles waar ik in geloof. Autonomie is niet het hoogst haalbare voor een mens, dat is delen en liefde (…)”

Meer informatie

Overweging Wies Houweling
De Vermoeden Viering  29 januari 2017

oerboek

Auteur Oerboek van de mens in Rotterdam

Donderdag 9 februari 2017 om 20.00 uur geeft prof. Carel van Schaik een lezing over zijn bestseller “Het Oerboek van de mens: de evolutie en de Bijbel”. De bijeenkomst vindt plaats in het gebouw van het Apostolisch Genootschap aan de ’s Gravenweg 251 in Rotterdam.

Invoering van landbouw zorgde voor grootste gedragsverandering

Van ‘Het oerboek’ zijn al inmiddels zeventienduizend exemplaren van gekocht. De schrijvers zien de Bijbel als een soort verslag van de invoering van de landbouw en alle problemen die erop zijn gevolgd. De auteurs noemen deze omwenteling ‘de grootste gedragsverandering die een diersoort ooit op deze aardbol heeft bewerkstelligd’.

In zijn lezing vertelt van Schaik, evolutiebioloog, onder meer welke gevolgen deze agrarische revolutie heeft gehad voor onze samenleving en hoe dit nog steeds doorwerkt.

oerboek

Praktisch

Het initiatief voor deze lezing is genomen door het Apostolisch Genootschap en de Vrijzinnigen uit Zuid Holland. De entree voor deze bijeenkomst is gratis. Aan het eind van de avond kunt u bij de uitgang een vrijwillige bijdrage geven. Er is voldoende parkeergelegenheid.

Datum: 9 februari 2017
Tijd: 20.00 uur
Lokatie: ’s Gravenweg 451 in Rotterdam (Apostolisch Genootschap)
Entree: gratis (gift na afloop)

Meer informatie

Interview Carel van Schaik
www.facebook.com/oerboeklezing

 

Laurens het vermoeden

Laurens ten Kate te gast bij Het Vermoeden

Zondag 22 januari was filosoof en religiewetenschapper Laurens ten Kate te gast in het tv programma Het Vermoeden. Ten Kate is bijzonder hoogleraar Vrijzinnige Religiositeit en Humanisme aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Met deze leerstoel wil hij een bijdrage leveren aan nieuw onderzoek en onderwijs over wat hij de ‘vrijzinnige conditie’ van onze moderne samenleving noemt.

Vrijzinnigen

Ten Kate: “De Vrijzinnigen vormden altijd al een markante en vernieuwende stroming in het religieuze landschap van de laat-moderne cultuur, zowel binnen als buiten Nederland. Ze zijn wars van dogma’s en beschouwen het christendom als een van de vele spirituele tradities in onze wereld. Vrijzinnigen hebben ook steeds nauwe verbindingen gehad met het humanisme. Toch is vrijzinnigheid uiteindelijk meer dan een levensbeschouwelijke stroming. Het is ook een  kernwaarde van onze cultuur: een levenshouding die niet uitgaat van vaststaande waarheden, en gekenmerkt wordt door openheid, dialoog en gevoel voor pluralisme.”

Persoonlijk

Presentatrice Marleen Stelling praatte met hem over zijn werk en de inspirerende kunstprojecten die hij de afgelopen tijd heeft gedaan. Maar óók over zijn persoonlijk leven. Tweeënhalf jaar geleden verloor hij, veel te vroeg, zijn broer van het ene op het andere moment. Hoe ga je om met zo’n rauw verlies? En zijn er rituelen of beelden die hem kunnen troosten?

Meer informatie

U kunt de uitzending met Laurens ten Kate hier terugkijken: Het Vermoeden

De vermoeden viering

De Vermoeden Viering: hoe kwetsbaar is een kostbaar mensenkind

Elke zondagavond van 22.00 uur tot 23.00 uur op radio 5 vindt de Vermoeden Viering plaats. Telkens gaan vier voorgangers met elkaar in gesprek onder leiding van Marleen Stelling.

Aanstaande zondag, 22 januari, houdt dominee Anco Tol de inleiding over ziekte en kwetsbaarheid, geïnspireerd op het verhaal Gennesaret van Marcus 7 53-56. Sytse de Vries, Janneke Stegeman en Wies Houweling schuiven aan en praten mee.

Zondag 29 zondag geeft Wies Houweling de inleiding

 

 

Geloof zonder zekerheid

Recensie Geloof zonder zekerheid

Een deskundig overzicht van vrijzinnige theologie dat veel vragen oproept

Maandag 30 januari 2017 verscheen in het Friesch Dagblad een recensie over het boek Geloof zonder zekerheid van Paul Rasor.

De recensent, Eginhard P. Meijering stelt dat hoe waardevol en interessant het boek ook is, het niets verandert aan het feit dat theologisch liberalisme nooit gemeenschapsvormend is geweest en alleen binnen een al bestaande gemeenschap zinvol functioneert.

De vrijzinnigheid redt het niet met een boodschap, of een naam, die steeds ruimer wordt, maar waarbij zich steeds minder mensen aansluiten.

Meer informatie

Recensie Geloof zonder zekerheid Paul Rasor (pdf)

Bron: Friesch Dagblad

Opzoomerlezing

Publicatie Opzoomerlezing 2016

In april 2016 hield Aart van Lunteren, theoloog, zijn Opzoomerlezing over Verlangen en Verzet. In zijn lezing gaat hij in op het verlangen naar spiritualiteit. Niet van ‘bovenaf’ maar ‘van binnen uit’ en het verzet tegen de ‘verwetenschappelijking’ van de huidige samenleving waardoor er voor geloof geen plaats meer is in het publieke domein.

Nu is zijn lezing gepubliceerd en voor € 5 te bestellen bij bureau@vrijzinnigen.nl of 033 46 890 00.

OpzoomerlezingOpzoomer

De Opzoomerlezing is genoemd naar de hoogleraar-oprichter van Vrijzinnigen Nederland, professor Cornelis Willem Opzoomer (1821 – 1892). Hij was een Nederlandse jurist, filosoof, logicus en theoloog , die al op 24-jarige leeftijd, hoogleraar werd in Utrecht en daar zijn geruchtmakende oratie hield. Geruchtmakend omdat het voor het eerst was, dat een oratie niet in het Latijn, maar in het Nederlands werd uitgesproken, én geruchtmakend vanwege het onderwerp: ‘De wijsbegeerte den mensch met zichzelven verzoenende’.

Meer informatie

Opzoomerprijs voor theoloog Aart van Lunteren
Impressie Opzoomerlezing 2016
Integrale Opzoomerlezing door Aart van Lunteren

 

De vreemde vrijheid

Recensie De vreemde vrijheid

Dit mooie, kleine boekje is een fors uitgewerkte versie van de inaugurele rede die de auteur, Laurens ten Kate,  op 11 mei  2016 hield in het Senaatsgebouw van de Rijksuniversiteit Utrecht ter gelegenheid van zijn benoeming tot bijzonder hoogleraar vrijzinnige religiositeit en humanisme aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht.Ten Kate studeerde in Utrecht theologie en filosofie en promoveerde in 1994 op een volgens de kenners erg mooi, maar (voor mij althans) ook erg moeilijk proefschrift over de Franse filosoof Georges Bataille.

Filosofen

Ik was dan ook buitengewoon aangenaam verrast, toen Laurens een schitterende rede hield die naar mijn inschatting door een ieder met een afgeronde middelbare schoolopleiding tenminste enigermate begrepen kon worden. Hoewel er een hele reeks meer of minder bekende filosofen langskwamen (Camus, Nietzsche, Bataille, Arendt, Nancy, Sloterdijk, Taylor) werden hun standpunten helder verwoord en de actualiteit ervan aangetoond. Dat ook Herman Finkers een plaats kreeg in dit gezelschap, spreekt voor het speelse karakter van de auteur, die het spelelement als een wezenlijk onderdeel van de filosofie beschouwt.Vreemde vrijheid

Nieuwe betekenissen

Hij wil het hebben over nieuwe betekenissen van vrijzinnigheid en humanisme en probeert aan te tonen (ik ga nu even heel kort door de bocht), dat in de moderne filosofie de zin en de betekenis van het menszijn niet wordt gezocht (in de zin van zoeken  naar iets dat er al voorgegeven zou zijn), maar steeds opnieuw door de mens wordt gecreëerd. Om dat duidelijk te maken geeft hij een analyse van de moderne samenleving, waarbij de dialectiek van woord- en beeldcultuur (imaginaries) een belangrijke rol speelt.

Vrijzinnige conditie

Om eigen betekenis te kunnen realiseren heeft de mens vrijheid nodig, vrijheid van ideologieën. Ten Kate spreekt in dit verband over de “vrijzinnige conditie”, “vrijzinnigheid is niet in de eerste plaats een keuze voor een bepaalde levensbeschouwing, maar een situatie waaraan iedereen tot op zekere hoogte deel heeft en waartoe men zich moet verhouden: de situatie dat de zin van het leven, van de wereld en de geschiedenis niet meer voorgegeven is, noch van buiten de menselijke wereld ons wordt aangereikt – door God, door de soevereine vorst, door de politieke leider, door de Partij. Integendeel, zin moeten we zelf zoeken, en zelf vormgeven. Daarmee wordt zin een voortdurende vraag in plaats van een antwoord.”

U hoort, de auteur kan het veel mooier en nauwkeuriger verwoorden dan ik. Een klein boekje, maar dat maakt het mogelijk het grondig of meermaals te lezen.

Wilken Veen
Deze recensie verscheen in Opstand: tijdschrift voor hartstochtelijke theologie.

Meer informatie

Het boekje is voor € 11,50 (exclusief porto) te verkrijgen bij het landelijk bureau. Mail naar bureau@vrijzinnigen.nl  of 033 468 90 00.

Leerstoel vrijzinnige religiositeit en humanisme